Evde işitme kontrolü: bir uygulama neyi söyleyebilir, neyi söyleyemez?
Telefonunuzdaki bir işitme kontrolü kabaca bir fikir verebilir ve zaman içindeki değişimi gösterebilir; iyi tasarlanmış uygulamalar tarama için yararlı olabilir. Ama işitme kaybına teşhis koyamaz ve tinnitusunuzu açıklayamaz. Kılavuzlar, tinnitusu olan herkes için bir uzmanın yaptığı işitme değerlendirmesini öneriyor.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çınlamanız yeni başladıysa, tek kulaktaysa, nabız gibi atıyorsa ya da işitme kaybı veya baş dönmesiyle birlikte geliyorsa bir hekime başvurun.
Tinnitusum varsa işitmem neden önemli?
Tinnitusu olanların çoğunda bir miktar işitme kaybı vardır ve ikisi birlikte olduğunda işitme cihazı başlıca seçeneklerden biridir[1]. Bu yüzden NICE, tinnitusu olan kişilere odyolojik değerlendirme önerilmesini istiyor[2]; ABD kılavuzu da tinnitus tek kulaktaysa, altı ay ya da daha uzun sürdüyse veya işitme güçlüğüyle birlikteyse hızla kapsamlı bir işitme değerlendirmesi yapılmasını öneriyor[3].
Bir uygulamayla işitme kontrolü ne yapabilir?
Telefon ve tabletlerdeki işitme testleri çok gelişti. Dünya Sağlık Örgütü, hearWHO uygulaması gibi araçların sınırlı eğitim ve kaynakla işitme kaybı taramasını mümkün kıldığını belirtiyor[4].
- 1.032 kişiyi kapsayan 17 çalışmalık 2024 tarihli bir meta analiz, mobil odyometriyle ölçülen işitme eşiklerinin ortalamada klasik odyometriye yakın olduğunu buldu. Ancak çalışmalar birbirinden çok farklıydı, birçoğunda yanlılık riski yüksekti ve kişiler testi kendi kendilerine yaptığında farklar ortaya çıktı[5].
- 2024 tarihli bir sistematik derleme, birkaç uygulamanın tarama için iyi sonuç verdiğini, ancak akıllı telefon odyometrisinin işitme kaybı teşhisinde klasik odyometrinin yerini tutamayacağını belirtti[6].
Özenle kullanıldığında evde yapılan bir kontrol, bir kulağınızın diğerinden farklı davranıp davranmadığını gösterebilir, bazı perdeleri daha zor duyduğunuza işaret edebilir, zaman içindeki değişimi fark etmenize yardım eder ve sizi gerçek bir test için harekete geçirebilir.
Neyi söyleyemez?
- Teşhis. İşitme kaybınızın olup olmadığı, ne kadar ağır olduğu ve nedeni bir hekim gerektirir[6].
- Kulağınızın içinde neler olduğu. Kulak kiri, enfeksiyon ya da kulak zarı sorunları kulağa bakılarak anlaşılır[7, 1].
- Kemik yolu iletimi. Şimdiye kadar incelenen akıllı telefon testleri yalnızca hava yolu iletimini ölçüyor[6].
- Kalibre edilmemişse kesin desibel değerleri. Tinnitus Haven dahil birçok uygulama, kendi kulaklığınıza ve konfor seviyenize dayanan göreli bir ölçek kullanır; bu yüzden sayılar klinik bir odyogramla karşılaştırılamaz. Kontrolümüzün ne kadar doğru olduğunu SSS sayfamızda anlattık.
- Tinnitusunuzun nedeni. Tinnitus perdenizi eşleştirmek sesi kişiselleştirmek için yararlıdır, ama NICE perde ve şiddet eşleştirmenin tinnitusu değerlendirmek için kullanılmamasını öneriyor[2].
Evde en güvenilir sonucu nasıl alırım?
- Sessiz bir odada oturun. Arka plan gürültüsü kulağınıza ulaşan sesi değiştirir.
- İki kulağınızı da düzgünce kapatan bir kulaklık kullanın ve her seferinde aynısını kullanın.
- Test sırasında kulaklığı oynatmayın ya da değiştirmeyin, aynı anda başka işle uğraşmayın.
- Sonuçları karşılaştırmak istiyorsanız kontrolü aynı koşullarda tekrarlayın.
- Sesi rahat bir seviyede tutun. Bir ses acı veriyorsa ya da tinnitusunuzu artırıyorsa durun.
Bu tür bir kontrolde kulaklığın neden önemli olduğunu SSS sayfamızda açıkladık.
Ne zaman bir uzmana işitme testi yaptırmalıyım?
- İşitmeniz aniden düştüyse (üç gün ya da daha kısa sürede): NICE 24 saat içinde görülmeyi öneriyor[2]; NHS, yüzde güçsüzlük ya da baş dönmesi de varsa acil servise gitmeyi söylüyor[7].
- İşitmeniz günler ya da haftalar içinde kötüleşiyorsa[2].
- Bir kulağınız diğerinden kötüyse ya da tinnitus yalnızca tek kulaktaysa[2, 3].
- Tinnitus sizi rahatsız ediyorsa, evdeki kontrol ne gösterirse göstersin: tinnitusu olan kişilere odyolojik değerlendirme öneriliyor[2].
Bir odyolog işitmenizi ölçebilir ve tinnitusunuzu değerlendirebilir[1]; orta kulakla ilgili bir sorundan şüpheleniliyorsa orta kulak testi (timpanometri) eklenebilir[2]. İşitme kaybınız varsa işitme cihazı hem işitmenize hem de tinnitusunuza yardımcı olabilir[1].
İlgili rehberler
- Tinnitus nedir?
- Ses tedavisi ve çentikli ses
- Tinnitus için BDT
- Tinnitus, stres ve kaygı
- Tüm tinnitus rehberleri
- SSS ve Destek: Tinnitus Haven uygulamasıyla ilgili sorular
Tinnitus Haven; ses terapisini, işitme kontrolünü ve BDT temelli dersleri tek bir sakin iPhone uygulamasında bir araya getiriyor. Yakında App Store'da. Tinnitus Haven hakkında daha fazla bilgi.
Kaynaklar
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD), NIH. Tinnitus. 2023.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Tinnitus: assessment and management (NG155), Recommendations. NICE guideline, 2020.
- Tunkel DE, Bauer CA, Sun GH, et al. Clinical practice guideline: tinnitus. Otolaryngology, Head and Neck Surgery, 2014 (AAO-HNSF).
- World Health Organization. Deafness and hearing loss (fact sheet).
- Oremule B, Abbas J, Saunders G, et al. Mobile audiometry for hearing threshold assessment: a systematic review and meta-analysis. Clinical Otolaryngology, 2024.
- Berampu RW, Adriztina I, Sofyan F, et al. Accuracy and pitfalls in the smartphone-based audiometry examination. Iranian Journal of Otorhinolaryngology, 2024.
- NHS. Tinnitus. NHS website, 2024.