Kulak çınlaması artınca hemen neler yapabilirsiniz?
Tinnitusu anında susturduğu kanıtlanmış bir yöntem yok. Çınlama bir süreliğine arttığında bazı basit adımlar bu dönemi atlatmanıza yardım edebilir: tam sessizlikten kaçınmak, hafif bir arka plan sesi, yavaş nefes, kulaklarınızı yüksek sesten dinlendirmek ve uykunuzu korumak. İşitme kaybı, baş dönmesi ya da nabız gibi atan bir sesle birlikte gelen ani bir değişiklik ise hekime gösterilmelidir.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çınlamanız yeni başladıysa, tek kulaktaysa, nabız gibi atıyorsa ya da işitme kaybı veya baş dönmesiyle birlikte geliyorsa bir hekime başvurun.
Kulak çınlaması hemen durdurulabilir mi?
Tinnitusu istendiği anda kapatan bir tedavi yok; tinnitus için onaylanmış bir ilaç da bulunmuyor[1]. Değiştirebileceğiniz şey, çınlamanın hayatınıza ne kadar karıştığı ve onun karşısında nasıl hissettiğinizdir. Pek çok kişi kötü dönemlerin geçtiğini görür: tinnitus çoğu zaman gelip gider[2] ve şiddeti bir dönemden diğerine değişebilir[3].
Sosyal medyadaki kısa videolarda başın arkasına parmaklarla vurmak gibi yöntemler gösteriliyor. Bu yöntemleri test eden klinik bir çalışma bulamadık, dayandığımız klinik kılavuzlarda da yer almıyorlar; yani işe yaradıklarına dair kanıt yok. Denemek isterseniz nazik olun ve bunların aşağıdaki adımların yerini almasına izin vermeyin.
Çınlamayı geçici olarak ne artırabilir?
- Yüksek ses. Yüksek sese maruz kalmak tinnitusa yol açabilir ya da onu artırabilir[4, 5]. Örneğin bir konserden sonra oluşan çınlama ve boğuk işitme çoğu zaman bir iki gün içinde geçer, yine de gürültü kalıcı bir hasar bırakmış olabilir[5].
- Stres. Stres tinnitusu kötüleştirebilen etkenlerden biri[4, 2].
- Çınlamaya odaklanmak. Dikkatinizi sürekli çınlamaya vermek onu kötüleştirebilir[2].
- Yiyecek ve içecekler bazı kişileri etkileyebilir, ancak bu kişiden kişiye çok değişir[6]. Alman kılavuzunda aktarılan bir derlemeye göre kafeini azaltmanın tinnitus üzerinde bir etkisi olmadı[7].
Şu anda neler yapabilirim?
- Tam sessizlikten kaçının. Hafif bir müzik, radyo, vantilatör ya da yağmur gibi doğa sesleri çınlamayı daha az fark edilir kılabilir[2, 6]. Sesi kısık ve rahatsız etmeyecek düzeyde tutun. Kanıtlar için ses terapisi rehberimize bakabilirsiniz.
- Nefesinizi yavaşlatın. Burnunuzdan yavaşça nefes alıp ağzınızdan verin, her birinde içinizden beşe kadar sayın ve en az beş dakika böyle devam edin[8]. NHS, tinnitusla baş etmek için derin nefes ya da yoga gibi gevşeme yollarını öneriyor[2].
- Dikkatinizi sizi içine çeken bir şeye verin. Bir sohbet, kısa bir yürüyüş, bir iş ya da bir hobi, çınlamayı bir süre unutmanızı kolaylaştırabilir[2, 6].
- Kulaklarınızı yüksek sesten dinlendirin. Kısamadığınız bir gürültüden uzaklaşın, gürültülü ortamlarda kulak tıkacı ya da kulaklık tipi koruyucu kullanın[5].
- Biriyle konuşun. Destek grupları ve tinnitus yardım hatları baş etmenize yardımcı olabilir[2, 6].
Çınlama yüzünden uyuyamıyorsam?
Gece boyunca hafif bir arka plan sesi bazı kişilere iyi geliyor[6]. Uykusuzlukla savaşmamaya çalışın: kaçan uyku için endişelenmek, uyku sorununu sürdüren en önemli etkenlerden biridir[9]. Düzenli bir yatma rutini zamanla işe yarar[2]. Daha fazla öneriyi tinnitus ve uyku rehberimizde bulabilirsiniz.
Sonraki günlerde neler yapabilirim?
- Bir yiyecek ya da içecekten şüpheleniyorsanız birkaç hafta boyunca yalnızca onu bırakın; aynı sonuç tekrarlanırsa ancak o zaman uzak durun[6].
- Gevşeme egzersizlerini yalnızca kötü günlerde değil, düzenli olarak yapın; etkisi pratikle gelir[6, 8]. Bkz. tinnitus, stres ve kaygı.
- Ataklar sık ya da çok yıpratıcıysa, tinnitusun etkisini azaltmada en güçlü kanıta sahip yaklaşım olan bilişsel davranışçı terapiyi sorun[10]. Tinnitus için BDT ve tinnitus tedavi seçenekleri rehberlerimiz yol gösterebilir.
Çınlamanın artması ne zaman hekime gitmeyi gerektirir?
Hemen yardım alın (acil servise gidin ya da 112'yi arayın):
- çınlama bir kafa darbesinden sonra başladıysa[2]
- ani işitme kaybı, yüzde güçsüzlük ya da baş dönmesi (vertigo) ile birlikteyse[2]
- başka ani nörolojik belirtiler varsa[4]
- kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa[4]
24 saat içinde muayene olun:
- işitmeniz üç gün ya da daha kısa bir sürede aniden azaldıysa[4]
Kısa süre içinde hekime başvurun:
- ses nabzınızla aynı ritimde atıyorsa; acil bir randevu isteyin[2] ve zonklayan tinnitus rehberimizi okuyun
- yalnızca bir kulaktaysa[4, 11]
- işitmeniz günler ya da haftalar içinde kötüleşiyorsa[4]
- çınlama giderek artıyorsa ya da uykunuzu, odaklanmanızı veya ruh halinizi etkiliyorsa[2]
İlgili rehberler
- Tinnitus, stres ve kaygı
- Tinnitus ve uyku
- Ses tedavisi ve çentikli ses
- Zonklayan (pulsatil) tinnitus
- Tüm tinnitus rehberleri
- SSS ve Destek: Tinnitus Haven uygulamasıyla ilgili sorular
Tinnitus Haven; ses terapisini, işitme kontrolünü ve BDT temelli dersleri tek bir sakin iPhone uygulamasında bir araya getiriyor. Yakında App Store'da. Tinnitus Haven hakkında daha fazla bilgi.
Kaynaklar
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD), NIH. Tinnitus. 2023.
- NHS. Tinnitus. NHS website, 2024.
- Tinnitus UK. Pulsatile tinnitus. 2022.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Tinnitus: assessment and management (NG155), Recommendations. NICE guideline, 2020.
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD), NIH. Noise-induced hearing loss.
- Tinnitus UK. Self help tips.
- Mazurek B, Hesse G, Sattel H, et al. S3 Guideline: Chronic Tinnitus. Alman KBB Derneği (DGHNO-KHC). HNO, 2022. Alman AWMF kılavuzu 017/064'ün (2021) İngilizce sürümü.
- NHS. Breathing exercises for stress. NHS website, 2026.
- Tinnitus UK. Tinnitus and sleep disturbance.
- Fuller T, Cima R, Langguth B, et al. Cognitive behavioural therapy for tinnitus. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020.
- Tunkel DE, Bauer CA, Sun GH, et al. Clinical practice guideline: tinnitus. Otolaryngology, Head and Neck Surgery, 2014 (AAO-HNSF).